Książki World of Warcraft: w jakiej kolejności czytać i które są niezależne?
Od czego zacząć książki ze świata „World of Warcraft”? Od razu dobra wiadomość: to nie jest jedna seria, w której zgubienie tomu piątego uniemożliwia lekturę szóstego. Powieści opisują różne epoki Azeroth, niektóre wypełniają luki między grami, inne skupiają się na pojedynczych bohaterach. Dlatego poniżej znajdziesz proponowaną kolejność czytania, a nie jedyną oficjalną chronologię. Obejmuje powieści i najważniejsze zbiory opowiadań. Komiksy oraz krótkie teksty publikowane w sieci zostawiam poza główną listą.
Najkrótsza odpowiedź: od czego zacząć?
Jeśli chcesz poznać początki konfliktu ludzi i orków, wybierz Narodziny Hordy (Rise of the Horde), potem Ostatniego Strażnika (The Last Guardian). Jeśli interesuje cię konkretna postać, możesz zacząć od Arthasa, Illidana albo Sylwany, pamiętając, że znajomość gier ułatwi rozpoznanie tła. A jeśli wolisz przewodnik po historii świata niż powieść, sięgnij po Kroniki. Uwaga: streszczają wydarzenia, więc mogą zdradzić losy bohaterów pozostałych książek.
Proponowana kolejność powieści
W obrębie każdej grupy czytaj od góry do dołu. Nazwy angielskie podaję tam, gdzie pomagają znaleźć właściwe wydanie. „Opcjonalna” oznacza książkę, którą można pominąć bez utraty ciągłości następnej pozycji. Nie znaczy to, że jest nieistotna dla fanów jej bohaterów.

1. Początki Hordy i dawne wojny
- Narodziny Hordy (Rise of the Horde): dzieje orków i draenei na Draenorze przed otwarciem Mrocznego Portalu.
- Ostatni Strażnik (The Last Guardian): Medivh, Khadgar i wydarzenia wokół pierwszej inwazji na Azeroth.
- Fale Ciemności (Tides of Darkness): opowieść o drugiej wojnie.
- Przez Mroczny Portal (Beyond the Dark Portal): dalszy ciąg wojennej historii na Draenorze.
- Dzień Smoka (Day of the Dragon): opcjonalna przygoda osadzona po drugiej wojnie, ale przydatna przed trylogią Wojna Starożytnych.
- Wojna Starożytnych (War of the Ancients): Studnia Wieczności (The Well of Eternity) → Demoniczna Dusza (The Demon Soul) → Rozbicie (The Sundering). Tę trylogię czytaj w podanej kolejności. Akcja cofa się o tysiące lat, lecz uczestniczą w niej postaci z późniejszych epok, dlatego dobrze wejść w nią po Dniu Smoka.
2. Warcraft III i droga do World of Warcraft

- Władca Klanów (Lord of the Clans): historia Thralla przed wydarzeniami Warcrafta III.
- Of Blood and Honor: opcjonalna nowela o Tirionie Fordringu. Bywa wydawana w zbiorze Warcraft Archive, który zawiera również wcześniej wymienione utwory. Nie licz całego zbioru jako czterech nowych książek.
- Arthas: Przebudzenie Króla Lisza (Arthas: Rise of the Lich King): osobna opowieść o Arthasie, prowadząca przez kluczowe wydarzenia jego życia.
- Krąg nienawiści (Cycle of Hatred): opcjonalna historia napięć między ludźmi Jainy a orkami Thralla po trzeciej wojnie.
3. Od The Burning Crusade do Cataclysm
- Illidan: powieść związana z wydarzeniami The Burning Crusade. Można zacząć od niej, jeśli znasz już Illidana z gier.
- Noc Smoka (Night of the Dragon): opcjonalna historia smoków, najprzyjemniejsza po Dniu Smoka.
- Stormrage: opcjonalna opowieść skupiona na Malfurionie i Szmaragdowym Śnie.
- The Shattering: Prelude to Cataclysm: pomost między wcześniejszymi wydarzeniami a dodatkiem Cataclysm.
- Wolfheart: opcjonalna powieść o Varianie, worgenach i Sojuszu po Kataklizmie.
- Thrall: Twilight of the Aspects: dalsze losy Thralla i smoczych Aspektów w epoce Cataclysm.
4. Pandaria, Garrosh i wojna frakcji
- Jaina Proudmoore: Wichry wojny (Tides of War): ważny pomost między Cataclysm a Mists of Pandaria.
- Dawn of the Aspects: opcjonalna historia smoków. Opowiada o odległej przeszłości, ale jej rama należy do późniejszej epoki. To kolejny przypadek, w którym „najstarsze wydarzenia” nie oznaczają „czytaj jako pierwsze”.
- Vol’jin: Cienie Hordy (Shadows of the Horde): opcjonalna przygoda w Pandarii.
- Zbrodnie wojenne (War Crimes): następstwa wydarzeń Mists of Pandaria i przejście ku Warlords of Draenor. Tu znajomość gry szczególnie pomaga: książki nie zastępują całej fabuły dodatków.
5. Od Legionu do Midnight
- Cisza przed burzą (Before the Storm): czytaj po wydarzeniach Legionu, przed Battle for Azeroth.
- Shadows Rising: preludium do Shadowlands, po wydarzeniach Battle for Azeroth.
- Sylwana (Sylvanas): biografia bohaterki obejmująca różne epoki, lecz osadzona także w kontekście Shadowlands. Ze względu na późniejsze wydarzenia lepiej nie traktować jej jako pierwszej książki w ścisłej chronologii świata.
- Smocza wojna (War of the Scaleborn): opcjonalna opowieść o pradawnej wojnie smoków. Najłatwiej docenić ją przy zainteresowaniu Dragonflight, mimo że opisywane wydarzenia są znacznie starsze.
- The Voices Within: opcjonalny zbiór opowiadań przygotowujący grunt pod The War Within.
- Crossroads: The War Within Anthology: opcjonalny zbiór rozgrywający się po wydarzeniach w Khaz Algar. Najlepiej zostawić go na czas po poznaniu The War Within.
- Więzy krwi (Blood Ties): powieść o Aratorze, Allerii i Turalyonie, oficjalne preludium do Midnight. Umieść ją po The War Within. Z poprzednią antologią możesz zamienić ją miejscami.
Co jest spin-offem i można czytać osobno?
Traveler to osobna przygoda z nowymi bohaterami, dobra na wejście do Azeroth bez studiowania całej historii frakcji. Ma jednak własną kolejność: Traveler: Wędrowiec → The Spiral Path → The Shining Blade. Nie zaczynaj od trzeciego tomu.

Kroniki (Chronicle, tomy od I do IV) to ilustrowane opracowania dziejów świata, nie powieści. Można czytać je niezależnie od powyższej trasy, najlepiej kolejno. Tom IV obejmuje wydarzenia od Mists of Pandaria po Shadowlands. O pierwszym tomie Kroniki pisaliśmy już na blogu. Podobnie działają albumy Exploring Azeroth, wydawane w Polsce jako Podróż przez Azeroth, oraz Dragonflight Codex: przydają się do poznawania miejsc i lore, lecz nie są kolejnymi częściami fabularnej sagi.
Folk & Fairy Tales of Azeroth oraz wspomniane The Voices Within i Crossroads są zbiorami krótszych tekstów. Ten pierwszy możesz otworzyć dla samych legend świata. Dwa pozostałe mają konkretne miejsce względem The War Within, więc lepiej zachować wskazany wyżej kontekst.
Książki związane z filmem Warcraft traktuj jako oddzielną gałąź adaptacji: Durotan jest oficjalnym prequelem filmu, a The Official Movie Novelization jego powieściową wersją. Nie wstawiaj ich między Narodziny Hordy i Ostatniego Strażnika jako etapów tej samej opowieści.
Jak wybrać własną trasę?
Chcesz przejść przez dzieje Azeroth? Trzymaj się listy powieści i zaglądaj do gier lub Kronik, gdy między książkami pojawia się luka. Interesują cię tylko smoki? Zacznij od Dnia Smoka, później przeczytaj trylogię Wojna Starożytnych, Noc Smoka, Dawn of the Aspects i Smoczą wojnę. Szukasz jednej przygody na próbę? Wybierz bohatera, który już cię ciekawi. Azeroth ma wiele drzwi wejściowych, a Mroczny Portal to tylko jedno z nich.
Źródła i zakres zestawienia
Układ jest propozycją redakcyjną opartą na opisach Blizzarda i wydawców, a nie oficjalną numeracją całej serii. Źródła to m.in. opis Rise of the Horde Blizzarda, opis Tides of Darkness, skład trylogii Wojna Starożytnych, zapowiedź Shadows Rising, opis Smoczej wojny, opis Więzów krwi, opis The Voices Within w Titan Books, opis Crossroads i zakres IV tomu Chronicle w Dark Horse.